Тұлға

Ел дегенде – елгезек

Созбақтайтын түгі де жоқ: қарымды қаламгер, сыншы, аудармашы Қуанышбай аға Құрманғали 75 жасқа толды. Әншейінде ол кісі қазақтың қалам ұстаған азаматтарының талайы туралы толғамды дүние жазған болатын, солардың бірі болмаса, бірі өз қатарласы туралы жылы жазба жазатын болар деп күткеніміз де рас. Өкінішке қарай ешкім ештеңе жазбады. Ұядай ресторанда 75 жылдығы аталып өтті. Жан шырайын келтірген жақсы басқосу болды. Сонда ...

Толығырақ »

Торғайдың күрең торы тобылғысы

 Жазушы-этнограф Сейіт Кенжеахметов туралы эссе-толғау Қос ғасырдың тоғысы 2000 жылдың қоңыр күзі. Жұмыстан ертерек шығып, көше бойлап келе жатырмын. Қарсы алдымдағы қалың нөпірдің арасынан – басында жиегін қара мақпалмен ызған қарқарадай қырғыздың ақ қалпағы, тәлпіш-танау, жүзі сүрлене тотыққан қара сұр адам жолықты. Бір көрген сияқтымын… Мен де ежірейіп қарадам, ол да ежірейіп өте шықты. Тоқта! Мынау әлгі сатирик-сықақшы, этнограф-зерттеуші Сейіт ...

Толығырақ »

Асқар таудың асқақтығын алыстағанда аңғарасың

немесе Марат Барманқұлов ағамыз туралы Қазір Қазақстандағы электрондық ақпарат жүйесінде еңбек етіп жүрген журналистердің арасында бұл кісі туралы естіп-білмеген жан кем де кем болар,сірә… Ал Мараттың 1930-жылдарғы зұлматтың зардабын шыр етіп жарық дүние есігін ашқан сәтінен бастап сезінген жандардың бірі екенін онымен қоян-қолтық араласып жүрген, үзеңгілес замандастарының да көбі біле бермейтін. Торғайда 1864 жылы Ыбырай Алтынсарин ірге тасын қалаған мектеп ...

Толығырақ »

Ұлт-азаттық көтерілісінің қаһарманы – Кейкі батырға көрсетілген бұл қандай құрмет?!

  немесе көзі тірісінде халық батырының бас сүйегін жоқтап боздаған қарияның боздауы   ХХ ғасырдың соңында, көп ғасырлар бойына ата-бабаларымыз армандап өткен тәуелсіздігімізге қол жеткізіп, осынау уақытта жоғалтқан ұлттық құндылықтарымызды түгендей бастағанымыз әр қандасымыздың есінен оңайлықпен өшіріле де, ұмытыла да қоймас. Отаршы Ресей империясының «бұратана халық» деп айдар таққан аз халықтарға жасаған репрессиялық жойқын қысымын, шектен шыққан үстемдігін қалай ұмытарсың! ...

Толығырақ »

Шақшақ Жәнібек Қошқарұлы туралы

Шақшақ Жәнібек Қошқарұлы (1693 – 1752) – жоңғар шапқыншылығы кезінде ел тәуелсіздігі үшін күрескен атақты батыр, «Ақтабан шұбырындыдан» кейін босқан елдің басын қосып, азаттық күресін ұйымдастырған, Бұқар жырау сөзімен айтқанда: «Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Қаз дауысты Қазыбек, Шақшақ Жәнібек, Ормандай көп орта жүз, содан шыққан төрт тіректің» бірі. Мұның сыртында ол ауыздыға сөз бермеген, қиянатқа жол бермеген әділ би, діни ...

Толығырақ »

ОСПАНҚОЖА ӘУЛИЕ

Өтейұлы Оспанқожа 1862 жылы Торғай уезінің Қызбел ауылының Шобан бөлімшесінде дүниеге келген. Бала кезінен бастап бабаларының салып кеткен дін жолындағы істерін жалғастырып, осы уездің ислам дінін таратушыларының бірі болған. Халықты жинап, алдағы болатын табиғат дүлейлері мен қуаңшылық, молшылық кезеңдерін кітап көтеру арқылы жеткізіп отырған, көріпкел әулие адам. Ол діни сауаттылықты халқына жеткізу үшін өз қаражатына Сарықопа болысынан мешіт салып, медресе ...

Толығырақ »

Тоқтар БЕЙІСҚҰЛОВ: «Бейiмбеттi атқан кiм?»

Қазақ қара сөзiнiң, оның iшiнде әңгiме жанрының майталман шеберi Бейiмбет Майлиндей саңлақ қаламгердiң кейiп-кеспiрi қалмай, көзi мағынасыз бақырайып, әшейiнде маңдайынан қайырылатын күтiмдi шашы удар-дудар болып түскен суретi кiтап мұқабасының сыртында. Ерiндерi iсiнiп, бет-аузы домбыққан, телiмi шыққан қайран ер бүгiн бiздiң алдымызда осы сәтсiз бейнесi көзге тосылып тұратынын ойлады ма екен?! Кiтап авторының құпия орында — КГБ архивінде сақталған қолға түспес ...

Толығырақ »

Есімі елдің есінде

Ғасыр жасаған атаның баласы немесе жастарға қамқоршы болған Қайыржан Шайзаұлы ғұмырынан бір үзік сыр «Жақсының жақсылығын айт – нұры тасысын» дейді халық. Сірә, мәселе мұнымен шектелмесе керек. Хас жақсыны елге, ұрпаққа өнеге болсын деп те айту керек. Әйтпесе, ғасырлар бойы тең тұрған жақсылық пен жамандықтың таразысы теңселіп кетер еді, өмір ізгіліктен ажырар еді. Бүкіл болмыс-бітімімен ерекшеленетін Қайыржан ағаны (аға деп ...

Толығырақ »

ҚАЙРАН ДОС-5

Шырайлы жырлар Иә қуантар, иә жылатар, әйтеуір, бейжай қалдырмай жүрегіңнің тура үстінен өтетін жырға не жетсін. Жұмаш Сомжүректің «Жазушы» баспасынан жарық көрген «Нұрлы нысана» атты тұңғыш жинағын оқып шыққан соң, осындай ойға келдік. Ұшқыр ой жарысып жел, киікпенен, Көңіл де таласып шың биікпенен, Шалқып бір отырғанда келсең, досым, Жырымның кәусарынан құйып берем. Ақын әрқашан ағынан жарылады, ешқашан алдамайды. Осы шумақпен ...

Толығырақ »

ҚАЙРАН ДОС-4

ЖҰМАТАЙТАНУ Бақилық болған қаламгерлердің мерейтойларын туған елі мен артында қалған ұрпағы өткізіп, естен шығармай еске салып отырады. Жұматайдың да бақилық өмірін ұзартар ұрпағы мен атақты Аманкелді батыр атындағы даңқты елі бар. «Қостанай таңы» газетінде жарияланған өлеңімде: Өсті бүгін азамат боп Саятың, Жігіт емес сара жолдан таятын. Айнұр, Гүлнұр қырмызыдай қыздарың Еңбегіңді сақтап, елге жаятын. Сүйеу болған қиын-қыстау шақтарда, Әминаң да ...

Толығырақ »