Таным

Құтан әулиенің кереметі

Арқалық қаласына алғаш көшіп келген кезде қала өміріне үйрене алмай, уақытты қалай өткізуді, не істеу керектігін білмей әрі ауылдағы туған жерге деген сағыныш қосылып, көніл құлазып жүрген кез еді. Бірде сағыныш сезімді басу үшін әрі ағамызға сәлем беру ниетімен өзімізбен қатар көшіп келген Зәкен ағайдың үйіне кемпіріміз екеуміз келдік. Келсек, ағай жолға дайындалып жатыр екен. Бір ініміздің баласы екі-үш жыл ...

Толығырақ »

Тарихи өлең тағдыры

Күдері Жолдыбайұлы – 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісіне белсене қатысқан жауынгер ақын. Оның жалынды жырлары көтерісшілер рухын көтеріп, жеңіске жігерлендірген. Академик Қажым Жұмалиев «XVIII-XIX ғасырлардағы қазақ әдебиеті» кітабында Сейдахмет, Күдері, Ақмолда, Нұржан ақындардың кейбір шығармаларының идеялық-көркемдік жақтарының жақсаруына Ыбырайдың ықпалы тигені сөзсіз екенін айта келіп: «1879-1880 жылдары болған «Жалпақ қоян» атты жұтты суреттейтін ұзақ өлеңін Күдері ақын Ыбырайдың кеңесімен жазады. Оның ...

Толығырақ »

Үндістандағы қазақтар

Жалпы, Үндістанға қазақтардың келуін Ұлы Моғолдар империясының негізін қалаған Бабырмен және сол Үндістанның Кашмир аймағын билеген Мұхамед Хайдар Дулатимен байланыстыруға болады. Ал шындығында, біздің арғы ата-бабаларымыз, яғни далалықтар есте жоқ ерте дәуірден бері Үндістанмен тығыз қарым-қатынас жасап, көп уақытта сол жерді бағындырып, өз билігіне де алып отырған. Оған өз заманындағы қуатты империя болған ежелгі Кушан мемлекеті мен эфталиттердің (ақ ғұндардың) ...

Толығырақ »

Сирия сергелдеңі

1-cурет. Еуропаға жетуге тырысып жатқан Сирия босқындары «Араб көктемі» ең бірінші Солтүстік Африкадағы Тунис мемлекетінде басталған еді. 1956 жылы Франциядан тәуелсіздігін жариялаған Тунисті Хабиб Бургиба басқарған болатын, кейін 1987 жылы премьер-министр лауазымына Хабиб Бургиба тағайындаған Зин эль-Абидин Бен Әли кейін билікті өз қолына алады. Ал, оның тақтан таюына араб елдерінің ішінде алғаш рет осы елде басталған «Араб көктемі» (Туниске қатысты ...

Толығырақ »

Мұсылман адмиралы Мұхаммед туралы не білеміз?

1-cурет. Чжен Хе 7 рет экспедицияға шыққан болатын Шыңғыс хан және оның ұрпақтары әлемнің көптеген елдерін, оның ішінде Қытайды да бірнеше ғасыр билеп-төстегені тарихтан мәлім. Қытайлардың 1500 жылдан астам уақыт бойы (Цинь және Хань әулеттерінен бастап Мин әулетіне дейін) біздің ата-бабаларымыздан қорғану үшін тұрғызып келген Ұлы Қытай қорғанын жауынгер жұрт — көшпенді монғолдар бұзып-жарып өткен болатын. 1211 жылы моңғолдар Қытайға ...

Толығырақ »

Доспамбет жырау мен Гогольдің арасында қандай байланыс бар?

                    Азаулы бұлақ басы тең Азаулының Стамбұлдан несі кем, Азаулының Аймадет Ер Доспамбет ағаның Хан ұлына несі жоқ Би ұлынан несі кем! Тәңірінің өзі берген күнінде  Хан ұлынан артық еді менің несібем! Азаулыда аға болған ерлер көп еді, Әйтсе де алмаға ат байланғаны жоқ еді! Бұл – Доспамбет жыраудың шығармасынан үзінді ...

Толығырақ »

Осы жұрт Бірәліні біле ме екен?..

…Батырға да, байға да пана болған Жыланшық – құтты мекен, киелі өңір. Талай тарлан ұлылар қатарында дәулеті асқан байлар да осы өңірден көп шыққан. Себебі, жері малға жайлы, ауасы дертке дауа, жанға шипа, шөбі шүйгін – қыратында қырық түрлі шөп өскен шұрайлы қоныс. Осы ұлы Жыланшық бойында халқына қайырымы мол, қолы ашық, жомарт Бірәлі Бектасұлы мекен еткен. Бұл кісі Қыпшақтын ...

Толығырақ »

Алланы жырға қосқан ақындар-2

Мырзахмет Қажыгелдіұлы деген атпен елге танылған тағы бір ақынның өмір жолы таңғажайып. «Заманың түлкі болса, тазы боп шал» дегендей, «халық жауы» атанса да қызыл көздердің қолына түспей, өмір бойы қашып жүріп ғұмырын өткізген ақын Қостанай облысының Сарыкөл өңірінде  «Ленинград» ұжымдық кәсіпорнының Қарашілік ауылында туған. Сол тұстағы отарлау саясатының Совет үкіметі тұсында да жалғасып отырғанын көре білген ақын: «Ұрыса қалса бозбала, ...

Толығырақ »

Алланы жырға қосқан ақындар

Абай да, Ыбырай да, олардың ізбасарлары да Аллаға мінажат қылғанын ғалымдар болмаса, көпшілік әлі толық біле қоймайды. Абайдың «Махаббатсыз – дүние дос, хайуанға оны қосыңдар» деген сөзі барлық басылымдарда «Махаббатсыз – дүние бос, хайуанға оны қосыңдар» деп басылып жүр. Абайдың бұл арада айтып отырғаны әйелге деген махаббат емес, Аллаға деген махаббат екені белгілі. Өйткені, Абайдың өзі осы өлеңнің соңында: «жүрегі ...

Толығырақ »

ҚОБЫЗ-АБЫЗ туралы аңыз

  Халық аңызына қарағанда, қобыз аспабын Қорқыт ата жасаған және оған алғаш рет күй шығарып тартқан болып шығады. Оның қобызды ойлап табуы жөнінде ел арасына кеңінен тараған бір тәмсіл бар. Онда былай делінеді… «Қорқыт жасынан өте ұғымтал, құйма құлақ болып өседі. Сол кездегі аспаптардың бәрінде ойнайды екен. Алайда, ол оған қанағаттанбай, адам мен жануардың үнін, табиғаттағы құбылыстар мен дыбыстарды жеткізетін ...

Толығырақ »