Туынды

Елордадағы ҚР Ұлттық академиялық кітапханасында 1 сәуір күні ақын, аудармашы, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі Әбжан Әбілтайдың «Сөз киесі» атты жаңа кітабының салтанатты таныстырылымы өтеді. Астанада орналасқан «Кәусар» баспасынан жарық көрген еңбек қаламгердің 75 жылдық мерейтойына орай ұйымдастырылмақ, деп хабарлайды tobyl-torgai.kz. «Сөз киесі» – автордың көпжылдық шығармашылық ізденісі мен азаматтық ұстанымының жиынтығы. Төрт бөлімнен тұратын еңбекте оның қоғамдағы сан алуан құбылыстар мен ...

Қазақ оқығандарының бастарынан өткен құрбандықтар мен жанкешті азаптарының бірден бір себебін нақты ғылыми тұрғыдан дәлелдеген Ахаң: «Қазақ баласын  бауырым, ұлтым, жұртым – деп үйреніп қалған қазақтың қалам қайраткерлері Октябрь «1917» өзгерісі болғанда Интернационал (бүкіл адамзатқа ортақ бауырмалдық) болып өзгере алмады. Сондықтан  Интренационалдық жолға қызмет етіп, басшылық қыла алмады» — деді. Қазақ көшбасшылары — қанындағы осы Ұлтшылдығы үшін 1920-40, 1951-53, 1986-89 ...

Торғайдан щыға бере қара жол үстінде «Жоңқабай тамы» (Рамадан руынан), «Қарамеңді соры» — (Түгелбай руынан) «Сүйінбай жарығы» (Сартымақ руынан) *әрі қарай жақша ішінде () тек ру аты ғана жазылады* «Тәмидің Алакөлі», «Боқыш», «Кеңке», «Татан» — (Әлімбет), «Көбей» — (Жауқашар), «Көбек қонған», «Шошақ тамы», «Шошақтың Сары бидайығы» — (үшеуі де Үмбетей), «Сызай» — (Бессары), «Сандыбай», «Маужан» — (екеуі де Рамадан), «Ақтас ...

Жер-судың аты – тарихтың хаты Түркі тіліндегі «Тұмар» сөзі – «туни иер» (туған жер) дегеннің біреуінен шыққан сөз екен. Біз туған жер – рулы ел мекені ғана емес, қазақтың Сырдан қырға өрлеу шағындағы көшінің кең тыныстаған, саф ауасынан тыныстап, мөлдір суынан шөлін қандырған, малын суарған шалқар айдын, Сырбайша айтқанда «Аралдан соңғы теңіз- Аққөл». Ата-бабам мекен еткен Ақкөлім, сенің өткенің мен ...

Қайталап айтам: бұндағы Қалқаман, Баялылары Үмбетей екеніне дау жоқ. Саны жағынан анық деректелмегенмен бұл құжаттамалардағы Қалқаман Үмбетейдің тікелей атасы. «Қазақтың шежіресі қан мен сүт тарихы, зерделі қазақ баласы жетпіс жеті ұстыннан (негізі сұлбасынан) жеті атасына дейін білген», – деп жазады Ақселеу Сейдімбек «Қазақтың ауызша тарихы» тектану еңбегінде.Үш жұртын: – өз жұрты, нағашы жұрты, қайын жұртын таныған қазақ баласы қай ғасырда ...

Алайда, Қазақтың Сарыарқасы әзір Еділ қалмақтарының бұларға қосылуына мүмкіндік бермек түгіл, 1723-26-жылдары Әбілхайыр хан мен Сәмеке хан қолдары Еділ қалмақтарын шауып, олардың көптеген мал мүлкін олжалап, босқындарға таратып беріп, елді әбден тыйландырды. 1729 жылы Еділ және Жаңа қалмақ күштерін бейтараптандыру шабуылдары қазақ хандары Әбілхайыр, Сәмеке тарапынан жүргізіліп жатты. «Бұрынғыны білмеген  жөндеп жылай да алмайды»,             ...

Бұған дейін де Ахаң, Ахаңның арғы тегі Үмбетей руының шежіресін хатқа түсіріп, шағын-шағын мақалалар, естеліктер жинастырғаным елге мәлім. Аға ұрпақ өкілі ретінде өз әлімше әлі күнге талаптанып келемін, өйткені, ол менің парызым, өмірімнің мәні есепті. Бұл жазғаным ұрпаққа Ата қоныс, ел-жұрт иелері жайлы мәліметтерді мағлұм етпек. Мұндағы деректер дәйектілігімен, танымдық құндылығымен ерекшеленеді деген ойдамын. «Ел бүгіншіл, менікі ертеңгі үшін» деген ...

Әңгіме Курорттан қайтып бара жатқан сапарларында жолай үйге соқпақ болған балаларын күтіп, Ерғабыл шал түн ортасы ауғанда жатса да, ертеңіне күн шықпай оянды. Алагеуімде үндемей жүріп киініп алды. Мәсісін де, шұлғауын да ешкімнен сұраған жоқ. Кенет әжептәуір қатқыл дауыспен: — Әй, шақшам қайда? — деді ұйқылы-ояу жатқан кемпіріне. — Кемпір естіді ме, естімеді ме — міз бақпады. Ерғабыл оның үстіне ...

Павлодарда ғажап адам өмір сүреді, аты-жөні — Наум Григорьевич Шафер, өзі профессор, музыкатанушы, композитор, сосын КОЛЛЕКЦИОНЕР. 91 жаста. …Осы күнге дейін «Шафер үйі» музейі туралы білмей келгеніме кәдімгідей ұялып қалдым. Қазақ тіліндегі насихаты кемшін болды ма, біздің елдегі жалғыз грампластинкалар музейі туралы Павлодар сапарында ғана естідім, барудың да сәті түсті. «Шафер үйіне» жыл сайын 10 000-нан астам адам келеді. Сонда ...

    (Эссе)      Алтыншы сыныпқа көшетін жылы «Жүздесу» атты жинақтан халыққа танымал болып қалған бір топ қазақ қаламгерлерінің шығармаларын оқып шықтым. Солардың ішінен бір әңгіме ерекше әсер етіп, балалық көңілімде айрықша ізін қалдырып кетті. Әңгіменің аты «Оң қол», авторы – Төлен Әбдіков еді. Оймақтай ғана әңгіме мені түпсіз терең ойдың шыңырауына батырып жіберіп, жүрегімнің қақпасын қайта-қайта қаққан бір мазасыз сезім ұзақ ...